Książański Park Krajobrazowy: Ścieżka Hochbergów, Przełomy pod Książem, tunel skalny, Łabędzi Staw, Cis Bolko, Zamek Stary Książ

O Zamku Książ słyszał chyba każdy, kto chociaż raz odwiedził Dolny Śląsk. Oczywiście dawną rezydencję Hochbergów warto zobaczyć i poświęcić jej sporo czasu. Oprócz wnętrz Zamku, do zwiedzania udostępniono m.in. podziemia, mauzoleum, palmiarnię czy tarasy zamkowe. Jeśli nie dysponujecie samochodem, bez problemu dostaniecie się tu (przystanek Jeździecka Zamek Książ) np. autobusem linii nr 8 ze Szczawna-Zdroju lub Wałbrzycha. 

Ale wspomniane obiekty to nie wszystko, co warto tu zobaczyć. Odkąd pierwszy raz trafiliśmy na ścieżki Książańskiego Parku Krajobrazowego, regularnie odkrywamy jego nawet mniej uczęszczane zakamarki. Tym razem mam do zaproponowania ok. 10-11 kilometrową trasę przez niezwykle ciekawe miejsca. Książański Park Krajobrazowy odwiedziliśmy z Rodzicami i 14-letnim pieskiem. Z powodu naszego kochanego zwierzaka, musieliśmy odpuścić zwiedzanie Zamku Książ. Wejśce nawet na teren w pobliżu obiektu z psem nie jest mile widziane, ale trudno się dziwić. Obejrzeliśmy najbardziej popularny zamek Dolnego Śląska z zewnątrz "na raty", a następnie ruszyliśmy spod "Książa" na wędrówkę ścieżkami Książańskiego Parku Krajobrazowego (to dozwolone jest z czworonogami :))  

Lew strzegący wejścia do zamku Książ

kopciuszek na trawniku przed Książem

wejście do Zamku 

z lewej strony herb rodu Anhalt-Dessau, z prawej herb Hochbergów

Jeśli nie mieliście okazji wcześniej odwiedzić wyjątkowego punktu widokowego na Zamek Książ , warto to zrobić.  W zasadzie, gdy tylko jesteśmy w pobliżu, zawsze o ten punkt zahaczamy. Mniej więcej na przeciwko mauzoleum Hochbergów biegnie kilka wydeptanych ścieżek  na tzw. Grób Olbrzyma. Z miejscem tym wiąże się pewna legenda, z której wynika, że będąc na punkcie, stąpamy po głowie olbrzyma, siejącego niegdyś spustoszenie w okolicy.   Miał on zginąć pod ogromnym głazem, z którego roztacza się dziś piękny widok na Zamek Książ (głowa olbrzyma zlała się ze skalnym blokiem).  

Ale legend związanych z tym miejscem jest o wiele więcej. Część z nich można przeczytać w bardzo ciekawym artykule pod adresem: Z widokiem na Zamek Książ. Tajemniczy "Grób Olbrzyma" odzyska wygląd sprzed lat - Radio Wrocław (radiowroclaw.pl)

Zamek Książ z "Głowy Olbrzyma" 

podejście do skalnego punktu widokowego 

Z tego miejsca wycofujemy się odrobinę w stronę Zamku. Po lewej stronie powinniśmy po krótkiej chwili zobaczyć tablicę wskazującą Przełomy pod Książem. Tu wchodzimy na zielony, niezwykle malowniczy szlak. Wzrok przykuwają ogromne krzewy rododendronów. W czasie ich kwitnienia musi tu być bajecznie!

Przy trasie znajduje się kolejny taras z widokiem na Zamek Książ. Mniej popularny, ale też chyba mniej spektakularny niż "Głowa Olbrzyma". 

Dalej fragmenty tego szlaku bywają węższe i lekko urwiste. Gdzieniegdzie zamontowano metalowe barierki, drewniane kładki i podesty, które dodatkowo stanowią świetne urozmaicenie.

Zielonym szlakiem docieramy do mostku na Pełcznicy. Przekraczamy rzekę i pniemy się dość stromo w górę. Warto uważnie się rozglądać i wypatrywać oznaczeń żółtego szlaku (z prawej strony). Jeśli dojdziemy do skrzyżowania z czerwonym, jak się nam zdarzyło, oznacza to, że poszliśmy trochę za daleko. 

Na szczęście sprawnie udało nam się wycofać i wrócić na zaplanowaną trasę. Żółty szlak jest zdecydowanie warty odwiedzenia. Nie brakuje tu drewnianych mostków, które znamy z "zielonego" odcinka. Umożliwiają one m.in. przejście na rzeką Pełcznicą suchą nogą. 

Oprócz nich, czeka nas przejście skalnym tunelem, co sprawia dużo frajdy i dużym i małym ;) 

Na skrzyżowaniu ze szlakiem czerwonym, wybieramy dalej trasę wzdłuż rzeki. Po przejściu ok. 600 metrów staniemy przy fioletowej tablicy edukacyjnej. Oznacza to, że jesteśmy przy wyschniętym Łabędzim Stawie. Gdy odbijemy nieznacznie ze ścieżki w  lewo dostrzeżemy nawet dawną wyspę. Zbiornik ten miał wyschnąć już w 1913 roku. Z kolei wyspa ta jest miejscem pochówku dwóch pierwszych synów Jana Henryka VI, którzy według dostępnych źródeł mieli umrzeć w drugim dniu swojego życia na apopleksję (Hans Heinrich VIII w 1796 r. oraz Hans Heinrich IX w 1802r. ). Dziś zobaczyć można pozostałości pomnika, które moim zdaniem, zdecydowanie powinny zostać jakoś zabezpieczone. 

Powoli zbliżamy się do cisu Bolko, którego wiek szacuje się na 400-600 lat. Tuż przy nim znajduje się węzeł szlaków. Do Pełcznicy  (dzielnica Świebodzic) wędrujemy szlakami w czterech kolorach (żółtym, zielonym, czerwonym i niebieskim). Trasa , po przejściu rzeki, skręca w lewo. 

okolice cisu Bolko

Cis Bolko

Maszerujemy wzdłuż zabudowań mieszkalnych i przemysłowych, trzymając się żółtego szlaku. Przy skraju lasu możliwe są drobne problemy orientacyjne, bo oznaczenia ścieżek dydaktycznych (kolor niebieski i czerwony)  , którymi pójdziemy, widać za płotem. Jeśli dobrze kojarzę były w tym miejscu jakiś czas temu problemy z poprowadzeniem tras turystycznych ze względu na nieporozumienia z właścicielem gruntu. Docieramy do Rozdroża pod Zwierzyńcem i kierujemy się stąd w stronę Zamku Stary Książ (czerwona ścieżka dydaktyczna znakowana biało-czerwonym kwadratem). 

Jednym z ciekawszych miejsc tej ścieżki jest "przeprawa" przez Szczawnik. Przy nieco wyższym poziomie tego cieku, przejście na drugą stronę może wcale nie być taką łatwą sprawą. Dalej czekają nas urocze, nieco pofałdowane leśne dróżki. 

Przejście przez Szczawnik

Doprowadzą nas one do Zamku Stary Książ. Co ciekawe, według wielu źródeł , obiekt ten jest młodszy od bardziej popularnego Zamku Książ (spod którego wędrujemy). Związane to jest z dawną z modą na tzw. sztuczne ruiny. Zamek miał powstać dzięki zabiegom Jana Henryka VI Hochberga, który zlecił  jego budowę w miejscu dawnej średniowiecznej warowni. Wśród pomieszczeń znajdowały się się  m.in. kaplica, izba więzienna z salą tortur, sypialnia czy galeria obrazów. Zamek służył także jako miejsce organizacji przyjęć, podejmowania gości (m.in. w 1799 r. gościł tu późniejszy prezydent USA,  John Quincy Adams). Później obiekt  pełnił przede wszystkim funkcję turystyczną ,restauracyjną oraz noclegową. W 1945 r. został podpalony przed armię radziecką i doszczętnie spłonął. 

nasza ekipa :) 

Spod Starego Książa wędrujemy szlakiem czerwonym, następnie czerwono-zielonym i ostatecznie wzdłuż samodzielnych zielonych znaków. Trasa biegnie skrajem lasu, przez łąki, teren ogródków działkowych. Naszym celem jest przystanek autobusowy Wrocławska - Szczawienko, skąd możemy wrócić autobusem np. do Szczawna oraz Wałbrzycha. Przystanek znajduje się w pobliżu palmiarni, więc jeśli macie jeszcze czas i siły, możecie przy okazji ją zwiedzić. 

Serdecznie zachęcam do odbycia wycieczki naszym śladem. Życzę jednak trochę więcej słońca :) 

 

Trasa do: Wałbrzych, Palmiarnia | mapa-turystyczna.pl

Może zainteresują Cię również:

Dolny Śląsk: Z Lubachowa do Świebodzic (Jeziorko Daisy, Zamek Stary Książ, Ścieżka Hochbergów, Cis Bolko, Książański Park Krajobrazowy)

Książański Park Krajobrazowy: Ze Świebodzic przez Przełomy pod Książem, Zamek Cisy, Szczawno-Zdrój do Wałbrzycha

Dolny Śląsk: krótka wizyta w Szczawnie-Zdroju, czyli dawnej własności rodu Hochbergów

Książański Park Krajobrazowy: Ze Świebodzic przez Przełomy pod Książem, Zamek Cisy, Szczawno-Zdrój do Wałbrzycha

Zamek Książ i Książański Park Krajobrazowy stają się coraz częstszym celem wycieczek po Dolnym Śląsku. Naszym zdaniem zdecydowanie warto tu zajrzeć i to nie tylko po to by zwiedzić słynny zamek (chociaż bardzo polecamy!), ale także, by pospacerować tutejszymi ścieżkami. Książański Park Krajobrazowy usiany jest gęstą siecią znakowanych szlaków turystycznych i ścieżek tematycznych, więc każdy może wytyczyć sobie trasę w zależności od kondycji i własnych możliwości. Na pewno przyda się mapa lub aplikacja w telefonie, bo dość łatwo tu stracić orientację w terenie. 

Dziś chciałabym zaprezentować ciekawą , dość długą wycieczkę (ponad 25 km), którą można zrealizować bez samochodu. Zaczynamy ją na stacji PKP Świebodzice. 

Początek może wydawać się nieco nudny, bowiem czarnym szlakiem musimy przejść przez Świebodzice do bram Książańskiego Parku Krajobrazowego (ok. 2 km). Miasto jest jednak bardzo ładne i z pewnością, gdy zatrzymamy się tu na nocleg, odwiedzimy najciekawsze miejsca (m.in. Pałac Seidlów czy ruiny pałacu Kramstów). Po drodze można kupić prowiant na dalszą drogę np. w,  czynnej także w niedziele, Żabce. Park wita nas całkiem zadbanymi ścieżkami, gdzieniegdzie widać okazałe krzewy różaneczników, które w okresie kwitnienia z pewnością robią piorunujące wrażenie. Po przejściu ok. 1,5 km od bramy Parku, docieramy do wybiegu dla koni. Mają tu swój mały raj. 

Idziemy prosto szeroką aleją,  mijamy parking i skręcamy w lewo, na czerwony szlak, który zaprowadzi nas na bardzo popularny punkt widokowy. Za punktem znajduje się skarpa, więc po jego odwiedzeniu, trzeba się wycofać. Punkt widokowy nazwany jest Grobem Olbrzyma. Z miejscem tym wiąże się pewna legenda, z której wynika, że będąc na punkcie, stąpamy po głowie olbrzyma (która zlała się już na przestrzeni lat ze skalnym blokiem), siejącego niegdyś spustoszenie w okolicy. Miał on zginąć pod ogromnym głazem, z którego roztacza się dziś piękny widok na Zamek Książ.

Czerwonym szlakiem idziemy do Ronda Unii Europejskiej, a następnie schodzimy na malowniczy szlak znakowany na zielono. Szlaki dookoła Zamku Książ charakteryzują się obecnością czerwonych barierek, montowanych na mostkach, kładkach i we wszystkich tych miejsca, w których ich brak mógłby powodować lekki dyskomfort u niektórych piechurów. 

Mostek na Pełcznicy

łuskiewnik różowy - piękny pasożyt... 

Na skrzyżowaniu slaków żółtego, zielon ego i czerwonego (Rozdroże pod Starym Książem),  można wyruszyć w stronę Zamku Stary Książ (pisałam o nim tutaj: Nałogowa Podróżniczka: Dolny Śląsk: Z Lubachowa do Świebodzic (Jeziorko Daisy, Zamek Stary Książ, Ścieżka Hochbergów, Cis Bolko, Książański Park Krajobrazowy) (nalogowapodrozniczka.blogspot.com) ). Co ciekawie, wbrew nazwie, Zamek Stary Książ jest młodszy od bardziej znanego Książa! :) 

My tym razem chcieliśmy zobaczyć , chyba najbardziej emocjonujący fragment Książańskiego PK,  odcinek zielonego szlaku, biegnącego nad rzeką Pełcznicą,  i zmierzyć się z zawieszonymi nad wąwozem kładkami.

Początkowo trasa jest szeroka i bardzo wygodna, a idąc od tej strony, emocje dozowane są stopniowo ;-) 

W końcu docieramy do miejsca, które od dawna chcieliśmy zobaczyć. Dzięki obecności barierek, nie jest to nic strasznego, chociaż zdaję sobie sprawę, że są osoby, którym przejście po tym półokrągłym mostku przyczepionym do skały, może przyspieszyć bicie serca. 

Bardzo nam się tam podobało. Mostki i barierki ciekawie urozmaicają przejście. 

widok ze szlaku

Dochodzimy do Zamku Książ. W tym miejscu, schodkami w dół, idziemy szlakami czerwonym i zielonym. Kolejnym punktem pośrednim będzie Cis Bolko. Jeśli zależy nam na widokach, możemy w międzyczasie odbić na ścieżkę spacerową (znakowaną białym i czerwonym trójkątem). Rozpoczyna się ona wzdłuż ogrodzenia Hotelu przy Oślej Bramie. Jeśli zdecydujemy się na nią, będzie można zerknąć na Zamek Książ z nieco innej perspektywy. Oba warianty przejścia(szlaki czerwony i zielony oraz ścieżka spacerowa) łączą się później ze sobą.

Zamek Książ widziany ze ścieżki spacerowej

Wiek Cisu Bolko szacuje się na 400-600 lat. Tuż przy nim znajduje się węzeł szlaków. Do Pełcznicy  wędrujemy szlakami w czterech kolorach (żółtym, niebieskim, czerwonym i zielonym). Trasa skręca w lewo. Przed pętlą autobusową przy ul. Długiej, odbijamy w prawo, na pojedynczy zielony szlak. 

Droga jest szeroka i bardzo wygodna. Mijamy Staw Poleśnicki II i po ok. 1,5 km drogi od odbicia szlaku, dotrzemy do krzyża pokutnego. 

jaskółki dymówki 

Krzyże pokutne, jak sama nazwa wskazuje, związane były z pokutą, ale dotyczyły najcięższych przestępstw,  czyli morderstw (także tych przypadkowych). Winny, chcąc uniknąć kary śmierci , musiał nie tylko wypłacić rodzinie zmarłego odszkodowanie, pokryć koszty sądowe, koszty pochówku,  zamówić określoną ilość mszy w intencji zmarłego, dołożyć się do kosztów utrzymania  rodziny ofiary, ale także własnoręcznie wykuć krzyż pokutny i ustawić go w miejscu wskazanym przez żałobników. Na krzyżach pokutnych można czasem zobaczyć wyryte narzędzie zbrodni. Krzyż pokutny był symbolem pojednania rodziny z zabójcą. Oczywiście na uniknięcie kary mogli pozwolić sobie tylko zamożni. Cała procedura "odkupienia winy" była sporym obciążeniem finansowym, więc zwykły śmiertelnik nie mógł sprostać takiemu wyzwaniu. Podobno w całej Europie znajduje się ok. 7 000 krzyży pokutnych, które przetrwały do dziś. W Polsce spotykane są głównie na zachodzie kraju.

Stąd już niedaleko do Zamku Cisy. Przy węźle szlaków Dolina Czyżynki, znajduje się wiata turystyczna. Ludzie chętnie korzystają z tego terenu rekreacyjnego. Można tu odpocząć, rozpalić ognisko i przyjemnie spędzić czas. My, z racji napiętego harmonogramu dnia, bez zatrzymywania ruszyliśmy dalej. Przekraczamy rzeczkę Czyżynkę (z boku znajduje się pomost) i po ok. 200 metrach jesteśmy u bram Zamku Cisy. Wiosną pięknie kwitną tu zawilce!

Wejście do Zamku Cisy

Zamek prawdopodobnie  powstał w II połowie XIII wieku, z inicjatywy księcia Bolka I Surowego. Jak to zwykle  w przypadku takich obiektów bywa , zamek, na przestrzeni lat,  pełnił różne role i był własnością wielu ciekawych postaci. Skróconą historię tego miejsca można poznać zaznajamiając się z tablicą dydaktyczną ustawioną przy wejściu do warowni. 

Wstęp na teren zamku jest bezpłatny. Warto we własnym tempie pozwiedzać te klimatyczne ruiny. 

pierwiosnek wyniosły spotkany na ścieżkach zamku

Z Zamku Cisy możemy się wycofać do Świebodzic. Najkrótsza droga do stacji w Świebodzicach to dystans ok. 9 km. Podobną pod względem kilometrowym opcją, jest dotarcie do Szczawna - Zdroju (czerwony szlak). Warto w tym uroczym uzdrowisku zaplanować nocleg i np. następnego dnia wejść, od mniej popularnej strony, na Chełmiec (Nałogowa Podróżniczka: Korona Gór Polski: Na Chełmiec (Góry Wałbrzyskie) ze Szczawna-Zdroju (wejście zimowe) (nalogowapodrozniczka.blogspot.com)) Ze Szczawna- Zdroju nie wydostaniemy się pociągiem, ale miasto jest skomunikowane nieźle z Wałbrzychem (ROZKŁAD JAZDY (zdkium.walbrzych.pl)). 

Czerwony szlak do Szczawna nie jest trudny. Trasa wije się wzdłuż rzeczki Czyżynki. Po obfitym deszczu czy wczesną wiosną może okazać się jedynie nieco błotnisty. 

Czyżynka

Dalej przy trasie niestety zobaczyliśmy coś, co nigdy nie powinno się tam znaleźć. Niepotrzebne komuś elementy samochodu leżą jakby nigdy nic, psując nie tylko radość z interesującej wycieczki, ale przede wszystkim piękne oblicze Natury.   

widok na Chełmiec

Docieramy do Szczawna - Zdroju. Pomimo zmęczenia, zbaczamy z obranej trasy i zaglądamy do parku zdrojowego. Moim zdaniem miasto ma wyjątkowy urok. Jest bardzo eleganckie i zadbane. W końcu niegdyś było własnością Hochbergów (których rezydencją był także m.in. Zamek Książ). 

pijalnia wód mineralnych

Nad parkiem zdrojowym góruje Wieża Św. Anny. Jest to ponoć najstarszy budynek Szczawna-Zdroju, a nazwę zawdzięcza Annie von Hochberg. 

Nam nie udało się wdrapać na wieżę, ale widok z tarasu obok niej jest także imponujący. 

Dalej kontynuowaliśmy wycieczkę niebieskim szlakiem w stronę Wałbrzycha. Kolejnym ciekawym punktem na trasie okazało się Wzgórze Gedymina (532 m n.p.m.), tzw. Góra Parkowa. W XIX w. znajdował się tu popularny kompleks rekreacyjny. Stał tu belweder, działała restauracja, a ze wzgórza roztaczała się przepiękna panorama. Zimą natomiast można było skorzystać ze skoczni narciarskiej lub toru saneczkowego. Najcenniejszą ozdobą wnętrz belwederu była rzeźba psa, której kopię można dziś oglądać w parku zdrojowym w Szczawnie - Zdroju. 

Wzgórze Gedymina

Obecnie gdy wejdziemy dalej w zabudowania Wałbrzycha, możemy nieco pobłądzić. Trwa bowiem budowa Zachodniej Obwodnicy Wałbrzycha, więc warto wspomóc się mapą, by obejść zamknięte fragmenty ulic, którymi prowadzi szlak. 

Docieramy do stacji kolejowej Wałbrzych Miasto, gdzie możemy zakończyć wycieczkę. Poniżej podstawowa wersja trasy oraz link to interaktywnej mapy. 

https://mapa-turystyczna.pl/route/9x0f

Wycieczka powinnam nam zająć ok. 8 h. Do przejścia jest ponad 25 km. Zdaję sobie sprawę, że dla wielu to zbyt dużo. Można więc podzielić ją na 2-3 dni, zarezerwować nocleg po drodze lub podjechać do poszczególnych, interesujących nas miejsc samochodem i wytyczyć własne mniejsze pętelki. W końcu każdy zwiedza tak jak chce.
Inne ciekawe miejsca w okolicy zobaczycie w moich starszych wpisach:

Nałogowa Podróżniczka: Dolny Śląsk: Z Lubachowa do Świebodzic (Jeziorko Daisy, Zamek Stary Książ, Ścieżka Hochbergów, Cis Bolko, Książański Park Krajobrazowy) (nalogowapodrozniczka.blogspot.com)

Nałogowa Podróżniczka: Zamek Książ i palmiarnia Wałbrzych (nalogowapodrozniczka.blogspot.com)

Nałogowa Podróżniczka: Góry Wałbrzyskie: Ze stacji Wałbrzych Miasto do Lubachowa przez Zagórze Śląskie (Zamek Grodno, Zapora) (nalogowapodrozniczka.blogspot.com)

Nałogowa Podróżniczka: Dolny Śląsk: krótka wizyta w Szczawnie-Zdroju, czyli dawnej własności rodu Hochbergów (nalogowapodrozniczka.blogspot.com)

Nałogowa Podróżniczka: Góry Wałbrzyskie: Z Sędzisławia przez Trójgarb, Modrzewiec, Węgielnik do Szczawna Zdroju (nalogowapodrozniczka.blogspot.com)

Życzę przyjemnego odkrywania Książańskiego Parku Krajobrazowego i okolic Wałbrzycha :-)